
Reactie op artikel hoogleraar Philippe Albert over voorkeur VAB vs. VWB
In dit artikel van een paar dagen geleden schetst hoogleraar Philippe Albert dat een vermogensaanwasbelasting (VAB) de voorkeur heeft over een vermogenswinstbelasting (VWB).
Hij geeft hierbij een aantal rekenvoorbeelden die allemaal de belangrijkste zorg van Nederlandse particuliere beleggers negeren, namelijk het kapotmaken van het compounding-effect (rendement-op-rendement effect).
Hieronder leg ik met een rekenvoorbeeld uit waarom de VAB nadelig is voor de langetermijnbelegger, vergeleken met een Vermogenswinstbelasting (VWB) waarbij je pas afrekent bij verkoop. Ik heb hierbij uiteraard rekening gehouden met het heffingsvrije rendement (de jaarlijkse vrijstelling).
Uitgangspunten van de berekening
Laten we uitgaan van een realistische situatie voor een passieve ETF-belegger:
- Inleg: € 100.000 (volledig belegd)
- Beleggingshorizon: 10 jaar
- Gemiddeld jaarlijks rendement: 8%
- Box 3 Tarief: 36%
- Heffingsvrij rendement: € 1.800 per jaar voor alleenstaanden / € 3.600 per jaar voor fiscale partners.
Scenario 1: De VWB (Afrekenen bij verkoop)
Bij een Vermogenswinstbelasting kan je investering 10 jaar lang ongestoord doorgroeien. Je betaalt pas belasting als je na 10 jaar uitstapt. We gaan ervan uit dat je bij een VWB de jaarlijkse vrijstelling mag "opsparen" gedurende de jaren dat je niet afrekent (wat fiscaal logisch zou zijn om het gelijk te trekken).
- Je rendement is 10 jaar lang bruto 8%.
- Na 10 jaar is je portefeuille gegroeid van € 100.000 naar € 215.892.
- Je totale koerswinst is € 115.892.
Voor een Alleenstaande:
- Opgespaarde vrijstelling: 10 jaar x € 1.800 = € 18.000.
- Belastbare winst: € 115.892 - € 18.000 = € 97.892.
- Te betalen belasting (36%): € 35.241.
- Eindvermogen netto: € 180.651
Voor Fiscale Partners:
- Opgespaarde vrijstelling: 10 jaar x € 3.600 = € 36.000.
- Belastbare winst: € 115.892 - € 36.000 = € 79.892.
- Te betalen belasting (36%): € 28.761.
- Eindvermogen netto: € 187.131
Scenario 2: De VAB (Elk jaar afrekenen over papieren winst)
Bij de VAB moet je elk jaar 36% belasting betalen over je behaalde koerswinst op 31 december (minus de vrijstelling van dat specifieke jaar). Omdat je geld vastzit in aandelen ben je gedwongen om elk jaar een stukje te verkopen om de fiscus te betalen. Hierdoor bouw je het jaar daarop rendement op over een lager bedrag.
In onderstaande tabel zie je exact wat dit jaarlijks doet met je vermogen.
| Jaar | Belasting VAB (Alleenstaand) | Eindwaarde (Alleenstaand) | Belasting VAB (Fiscale Partners) | Eindwaarde (Fiscale Partners) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | € 2.232 | € 105.768 | € 1.584 | € 106.416 |
| 2 | € 2.398 | € 111.831 | € 1.769 | € 113.161 |
| 3 | € 2.573 | € 118.205 | € 1.963 | € 120.250 |
| 4 | € 2.756 | € 124.905 | € 2.167 | € 127.703 |
| 5 | € 2.949 | € 131.948 | € 2.382 | € 135.538 |
| 6 | € 3.152 | € 139.352 | € 2.607 | € 143.773 |
| 7 | € 3.365 | € 147.135 | € 2.845 | € 152.430 |
| 8 | € 3.589 | € 155.316 | € 3.094 | € 161.531 |
| 9 | € 3.825 | € 163.916 | € 3.356 | € 171.097 |
| 10 | € 4.073 | € 172.957 | € 3.632 | € 181.153 |
(Rekenvoorbeeld Jaar 1 Fiscale partners: € 100.000 inleg levert € 8.000 rendement op. Minus € 3.600 vrijstelling is € 4.400 belastbaar. Daar 36% belasting over is € 1.584 betalen. Je eindigt jaar 1 dus op € 108.000 - € 1.584 = € 106.416).
De Conclusie in Harde Cijfers
Als we de twee systemen na 10 jaar naast elkaar leggen:
Alleenstaande:
- Eindvermogen VWB (afrekenen bij verkoop): € 180.651
- Eindvermogen VAB (jaarlijks afrekenen): € 172.957
- Nadeel door de VAB: € 7.694
Fiscale Partners:
- Eindvermogen VWB (afrekenen bij verkoop): € 187.131
- Eindvermogen VAB (jaarlijks afrekenen): € 181.153
- Nadeel door de VAB: € 5.978
Waarom is dit verschil zo fors? Omdat je bij de VAB de fiscus betaalt met kapitaal dat de resterende jaren anders óók nog rendement had gegenereerd. Dat is de destructie van compound interest in actie. En bedenk: dit is berekend over slechts 10 jaar. Voor iemand die 20 of 30 jaar belegt is dit verschil exponentieel veel groter.
Twee verborgen gevaren van de VAB
Naast de harde euro's zijn er twee zwaarwegende praktijkproblemen die vaak worden gebagatelliseerd:
- De Vrijstellings-val (Slechte jaren zijn verloren jaren): In dit rekenvoorbeeld gingen we uit van een strakke +8% per jaar. Maar de beurs schommelt. Als de beurs een jaar -10% draait, 'verdampt' je jaarlijkse vrijstelling van € 3.600. Je kunt dit niet meenemen naar volgend jaar (behalve mogelijk een 1-jarige carry-back). Bij een VWB-systeem waarbij je spaart, benut je die vrijstellingen aan het einde wél optimaal.
- De Liquiditeitsval en volatiliteit: Stel, het is 31 december 2028 en de beurs staat op een all-time high (+25%). De fiscus stelt je 'aanwas' vast. Begin 2029 klapt de markt in elkaar (-30%). In mei krijg je de aanslag over 2028. Je moet nu dus aandelen liquideren op de bodem van de markt om een belastingaanslag te betalen over een papieren piek die allang weer verdampt is.
TL;DR
Artikelen die de VAB (Vermogensaanwasbelasting) verdedigen vergeten vaak de praktijk van de Nederlandse belegger. Door de VAB word je gedwongen jaarlijks stukjes van je portefeuille te liquideren om belasting te betalen over ongerealiseerde (papieren) winst. Dit sloopt je rendement-op-rendement effect op de lange termijn. Daarnaast loop je het risico dat je na een beurscrash geforceerd op de bodem moet verkopen om de belastingaanslag van het goede jaar ervoor te betalen (dit wordt compleet genegeerd door het artikel van Philippe Albert).
Het lijkt me geen toeval dat al deze hoogleraren nu opeens uit het gareel komen om de beslissingen van minister Heinen te verdedigen terwijl er nationaal en internationaal een enorme berg kritiek is gekomen op dit wetsvoorstel. Het is dan ook enorm bedenkelijk dat enkel de meningen van deze hoogleraren worden meegenomen in eventuele eerste- en tweedekamerdebatten over dit wetsvoorstel. De kritische meningen worden compleet achterwege gelaten en genegeerd.