u/newmikey

Shot on a full-spectrum Pentax K-3 with a DA70mm/f2.4 lens and a 665nm filter. Raw conversion Darktable, post-processing Digikam.

Auteur David Grossman schreef ongelooflijke boeken. Een van zijn boeken ("Uit de tijd vallen") bevat een paragraaf die het motto werd van het boek van mijn vrouw over onze zoon Elon, die in december 2018 uit het leven stapte.

>Wat er is gebeurd zal ik niet begrijpen, en wie ik nu ben, sinds het is gebeurd, zal ik evenmin begrijpen. En het ergste is, klerkje, dat ik als ik het niet opschrijf ook niet zal begrijpen wie hij nu is, ik bedoel mijn zoon.
Uit: Uit de tijd vallen, David Grossman

Toen het ons net was overkomen, vertelde een goede vriendin van ons, die een paar jaar eerder haar man had verloren bij een arbeidsongeval, ons dat ze haar leven zag als het voortdurend lopen op de rand van een afgrond. Ze koos elke dag weer puur door wilskracht om er niet in te vallen, maar door te blijven lopen, de afgrond niet te negeren, maar te erkennen dat hij er is en zal blijven. Die beeldspraak heeft me enorm geholpen in de eerste jaren na ons eigen verlies.

Pas onlangs vond ik de tekst van een toespraak die Grossman in 2021 schreef en uitsprak op een herdenkingsdag voor de dood van zijn eigen zoon. Ook daarin gebruikt hij diezelfde beeldspraak van een afgrond, en misschien is dat wel de reden waarom het zo'n diepe indruk op me maakt. Het ontroert me tot in het diepst van mijn ziel. Het is lastig om de tekst in het Nederlands te vinden, dus deel ik hem hier in de hoop dat het mijn eigen weg vooruit weerspiegelt en anderen kan helpen.

Hij refereert op een bepaald punt ook aan “scherven van onbegrip” en ook daar had ik een schok van herkenning omdat de “scherven van het bestaan” ook bij ons zo’n grote betekenis hebben gekregen. Ik kende Grossman uiteraard al jaren, heb verscheidene boeken van hem gelezen maar deze speech kende ik nog niet.

>Na de eerste jaren, waarin de pijn acuut en verschrikkelijk is, volgen jaren waarin de wond langzaam bedekt wordt door lagen van realiteit en het alledaagse. Er zijn dingen die gedaan moeten worden. Er is werk, er zijn relaties met familie en vrienden. Er zijn alle verplichtingen van het leven, maar ook de vreugden. Er is het coronavirus, er is de politiek, en er zijn, in contrast daarmee, nieuwe baby's die geboren worden in het rouwende gezin. Er zijn zelfs afleidingen van de pijn. Heel even lijkt het alsof je vergeet dat het ooit gebeurd is.

>Langzaam, te midden van de eindeloze onderhandelingen met het leven, ontstaat er een manier om met het verlies te leven.

>Over onze wond, boven onze persoonlijke afgrond, lijkt de realiteit een fragiel, flexibel weefsel uit te spreiden en wij, de rouwenden, leren hoe we verder moeten gaan op dat weefsel, dat boven de afgrond is gespannen.

>En we gaan er prachtig op verder. Heldhaftig, zou je kunnen zeggen. Ja, we leven ons leven met volle overgave. We komen al onze verplichtingen na, in het gezin, op het werk, tijdens onze studie en op alle andere vlakken van ons leven. Velen van ons helpen mensen die hulp nodig hebben, we zijn actief, betrokken en creatief.

>Maar de waarheid is dat er geen weefsel boven de afgrond is. We doen alsof het er wel is, maar het is er niet. Al onze goede en belangrijke daden om niet in die afgrond te vallen, kunnen de afgrond en de kracht waarmee die ons beïnvloedt, niet ongedaan maken.

>Ik zeg 'afgrond' omdat ik geen ander woord heb om dat te beschrijven. De absolute leegte, die verstikkende leegte. Het is onmogelijk te beschrijven, onmogelijk te begrijpen.

>Want waar de dood heerst, bestaat er geen logica. De dood, en vooral de dood van een jong iemand, tart onze vertrouwde logica. Ik kan het feit dat mijn zoon er niet meer is, niet bevatten. Het is gewoonweg onbegrijpelijk. In mijn ogen, in de ogen van de vader die ik voor hem was, in de ogen van alles wat ik denk over vaderschap en moederschap, slaat het nergens op. In de meest letterlijke zin is het onacceptabel.

>En zelfs als ik het feit ken, het feit van zijn dood, ken ik het niet echt. Niet op dezelfde manier als ik de andere feiten in mijn wereld ken. Uiteindelijk is dit feit ondoordringbaar, ondoordringbaar. De betekenis ervan dringt een fractie van een seconde tot me door, en spat dan weer uiteen in scherven van onbegrip.

>Soms denk ik: als we durven te begrijpen wat er met onze geliefden is gebeurd, als we zelfs maar een moment, met heel ons wezen, de kern van dat feit aanraken; Als we onszelf toestaan ​​erin te staren op een manier die geen verdediging mogelijk maakt, zal de afgrond ons in een oogwenk verzwelgen.

>Ook wij zullen tot niets worden gereduceerd.

>Dit is misschien wel de grootste taak, onze levenstaak, voor hen die zo'n verlies hebben geleden: leren hoe we verder kunnen gaan op het weefsel dat ons beschermt tegen de val in de afgrond. En te weten dat er geen weefsel is dat ons beschermt.

>En toch, verdergaan op dat weefsel en keer op keer vallen,

>En zelfs te midden van de val,

>en in de afgrond zelf

>verdergaan.

De foto is er één van mezelf, uit 2017. Tijdens een korte vakantie die Marjolein en ik hadden op La Palma zou Elon zijn diagnose krijgen na onderzoek in het AMC. Hij wilde er niets over zeggen maar was toen al suicidaal lazen we later in de documenten die hij voor ons had klaargelegd om te vinden na zijn dood.

Pas nu zie ik dat doodenge kronkelpaadje bovenop die vulkaankrater waar we allebei van onder de indruk waren maar toch ook blij om weer bij de afgrond weg te zijn...

Full-spectrum Pentax K-3 and a 70mm lens. Raw conversion with Darktable using IR LUTs.