Lespri ki te toujou ap tann
Nan yon ti kwen Pòtoprens, kote solèy la konn boule penti kay yo epi pousyè leve nan ti lari yo, te gen yon ti kay moun pase devan chak jou san yo pa janm vrèman remake li.
Li pa t bèl.
Li pa t nouvo.
Men tout moun te konnen yon sèl bagay:
Chak swa—
Nadège fèmen pòt la.
Pa pafwa.
Pa lè li sonje.
Chak fwa.
Menm si li soti pou yon ti moman—
li fèmen li,
li verifye li,
epi li verifye li ankò.
“Li pridan,” vwazen yo di.
Lòt yo ri:
“Li fèmen pòt sa tankou gen yon bagay k ap eseye soti.”
Men yo te mal.
Pa t toujou konsa.
Te gen yon tan, ri t ap soti nan kay sa.
Mizik t ap jwe.
Sant manje t ap plen lari a.
Se lè sa Makenson te vivan.
Makenson pa t yon moun ki fè bri.
Li pa t bezwen sa.
Li te kalm.
Li te la nèt.
Yon gason ki bay tout li—
ki kwè lanmou se rete, menm lè li difisil.
E Nadège…
li te fè l pwomès.
“M ap renmen w pou tout lavi.”
“N ap bati yon bagay solid.”
Makenson te kwè li.
Men Nadège pa t janm la nèt.
Devan kay la te rele li—
mizik, limyè, gason, plezi…
yon santiman li te vle plis.
Se konsa li te kite.
Premye fwa—san bri.
Makenson tann.
Lè li retounen—
li louvri pòt la.
San kestyon.
Chak fwa li ale,
li toujou retounen.
Men li pa t janm retounen nèt.
“Ou toujou la…” Makenson te di yon jou dousman.
“…men pa nèt.”
Li te ri.
Men chak fwa sa rive,
yon bagay nan kay la chanje.
Li konpare li ak lòt gason.
Li di li pa ase.
Li di li ta dwe plis.
Makenson pa janm goumen.
Li rete.
E chak fwa li retounen—
li chwazi li ankò.
Ane yo pase konsa.
Antre. Sòti.
Mwatye lanmou.
Mwatye prezans.
Apre sa, Makenson vin malad.
Fwa sa Nadège rete…
men pa ak lanmou.
Ak fristrasyon.
Ak distans.
Silans kay la vin lou.
Twò lou.
Respirasyon li konn vin kout menm lè pa gen bri.
Kay la pa t jis trankil—li t ap peze sou li.
Yon swa—
li kite ankò.
Yon fèt.
Mizik.
Yon lòt gason li pa menm sonje non li.
Lè li retounen—
kay la trankil.
Twò trankil.
Yon vid frape li nan lestomak li.
Makenson pa la ankò.
Sou tab la, yon nòt:
“Si ou retounen… m ap la.”
Se jou sa li te mouri.
Li pa t la pou dènye souf li.
Li pa t la pou kenbe men li.
Li fèmen pòt la.
E fwa sa—
se pa pou bloke danje deyò.
Se pou kenbe verite a andedan li.
Ane pase.
Menm abitid.
Pòt.
Verifye.
Verifye ankò.
Chak fwa.
Men gen yon bagay nan kay la… ki rete.
San bouje.
San chanje.
Ap tann.
Yon swa—
li bliye fèmen pòt la.
Li rete yon ti kras ouvè.
Yon jenn vwazen remake.
Li kirye.
Li antre.
Lè a pa nòmal.
Li lou.
Li fè po li leve.
Epi li wè li.
Makenson.
Kanpe.
Trankil.
Ap gade.
Pa fache.
Pa kraze.
Men antye.
Jenn gason an jele.
Kè li bat fò.
Apre sa li tande vwa Nadège dèyè li:
“Ou wè li… pa vre?”
Li fè siy wi.
“Se mari mwen,” li di.
Silans.
“M te kontinye ale… panse m ap retounen menm jan.”
Li souke tèt li dousman.
“M pa t janm retounen nèt.”
Li gade Makenson.
“Ou rete menm jan…”
Li bese vwa li:
“…epi mwen menm, mwen t ap pèdi moso pa m chak fwa mwen ale.”
Makenson pa bouje.
Men lè a nan chanm nan vin pi lou.
Tankou yon dènye moman ki refize pase.
E se la, nan dènye sansasyon prezans li nan istwa a, Makenson lage tout sa li te kenbe depi lontan:
“Tout sa m fè—gwo kou piti—se pou ou… tanpri Nadège… si gen menm yon ti kras ou ki rete pou mwen… chwazi rete.”
(yon poz… tankou lè k ap kase anndan yon pwatrin)
“M te bay ou tout mwen… pa kite m pou dènye fwa sa…”
Silans tonbe.
Pa gen bri.
Pa gen mouvman.
Sèlman prezans.
Nadège rete.
Pa kòm moun k ap pase.
Men kòm moun ki la.
Nèt.
Lè a chanje.
Pa bri.
Men li vin konplè.
Li chita bò kote li.
Li poze tèt li sou li.
“Pa bezwen fèmen pòt la ankò…” li di dousman.
Swa sa—
li dòmi.
Nan bra li.
---
Lè maten rive—
kay la vid.
Fwad.
Trankil.
Nadège leve pou kont li.
Kò li fin vye—prèske 90 an.
Tan pase.
Plis pase li te janm vle aksepte.
Makenson te mouri… depi lontan.
Men kounye a—
li konprann.
Pa kòm fantom.
Men kòm verite.
“Se pa li ki te kite mwen…”
vwa li kase.
“…se mwen ki pa t janm chwazi li nèt.”
Dlo koule.
Li gade kote li te chita a.
“M chwazi ou, Makenson.”
Silans.
Apre sa—
yon ti ekò:
“M chwazi ou.”
---
Apre sa—
gen swa li kite pòt la ouvè.
E nan silans—
si ou tande byen—
ou ka tande vwa li nan kay la:
“M chwazi ou…
M chwazi ou.”