u/Icy-Specialist2928

Türk edebiyatında Rus edebiyatının tesiri, bilhassa 19. yüzyılın sonlarından itibaren modern roman ve hikâye anlayışının teşekkülünde mühim bir rol oynamıştır. İlk devirlerde Garb edebiyatı denildiğinde daha ziyade Fransız edebiyatı örnek alınırken, zamanla Rus edebiyatı farklı bir cihetiyle dikkat çekmiştir. Bunun başlıca sebebi, Rus edebiyatının yalnızca estetik bir anlatım sunmakla kalmayıp, aynı zamanda cemiyet, fert ve ahlak meselelerini derinlikli bir surette işlemesidir. Bu itibarla Rus edebiyatı, Türk muharrirleri için hem teknik hem de fikrî bir mehaz hâline gelmiştir. Bu tesirin en mühim neticesi, Türk edebiyatında insanı merkeze alan anlatının kuvvetlenmesi ve sıradan ferdin edebiyat içinde daha geniş bir yer bulmasıdır. Fyodor Dostoyevski’nin eserlerinde görülen vicdan azabı, suçluluk, iç çatışma ve iç dünya tahlilleri gibi unsurlar, Türk romanında bilhassa Peyami Safa ve Halit Ziya Uşaklıgil gibi muharrirlerin eserlerinde karşılık bulmuştur. Aynı şekilde Lev Tolstoy’un geniş cemiyet tabloları çizen anlatım tarzı, Türk edebiyatında sosyal realizmin inkişafına katkı sağlamıştır. Böylece roman, yalnızca bir vaka nakli olmaktan çıkmış; ferdin iç âlemini, cemiyetle münasebetini ve hayat içindeki yerini ele alan bir şekil kazanmıştır. Rus edebiyatının bir diğer mühim tesiri -ki edebiyatlar arasındaki en mühim nemalanma buradadır-hikâye nev’inde görülmüştür. Anton Çehov’un vak’adan ziyade hâl ve atmosferi öne çıkaran hikâye tarzı, Türk hikâyeciliğinde yeni bir anlayışın teşekkülüne zemin hazırlamış, Çehov tarzı olarak bilinen hâl ve kesit hikâyeciliğinin yerleşmesine vesile olmuştur. Sait Faik Abasıyanık ve Memduh Şevket Esendal gibi muharrirler, bu tarzı benimseyerek sıradan insanların gündelik hayatını ve hâllerini edebiyata taşımışlardır. Ayrıca Gogol’un “küçük insan” tipi, Türk hikâye ve romanında sade ve hakikate yakın bir anlatımın yerleşmesine katkı sağlamıştır. Netice itibarıyla Rus edebiyatı ile Türk edebiyatı arasında kuvvetli bir tesir ve irtibat teşekkül etmiştir. Bu irtibat yalnızca mevzu benzerliği ile sınırlı kalmamış, aynı zamanda anlatım usullerinin değişmesine ve edebiyatın insanı daha derinlikli bir şekilde ele almasına vesile olmuştur. Türk edebiyatı bu tesir sayesinde hem ferdin iç hâllerini hem de cemiyet yapısını daha gerçekçi ve çok yönlü bir surette işleyebilen modern bir çizgiye ulaşmıştır.