u/EndCP4ever

Gần đây, trên mạng Trung Quốc lan truyền một đoạn video cực kỳ gây chú ý, được mô tả là “câu hỏi chấn động linh hồn”. Trong video, một cư dân mạng dũng cảm dùng ngôn từ giản dị nhưng trực diện, bóc trần sự phi lý của bộ máy “duy trì ổn định” khổng lồ của Trung Quốc.

Người dùng này hỏi: “Ai có thể đưa ra lời giải thích hợp lý cho 1,4 tỷ người? Mua vé máy bay phải xác thực danh tính toàn diện, mua vé tàu cao tốc cũng vậy, mua SIM điện thoại càng phải xác thực! Nhưng chúng tôi muốn hỏi các nhà mạng: các vụ lừa đảo viễn thông sử dụng số ảo được ưu tiên miễn trừ, tại sao lại không truy ra được danh tính thật của họ? Trong khi chúng tôi bị xác thực toàn diện, mỗi ngày vẫn nhận vô số cuộc gọi từ số ảo, không quảng cáo thì cũng lừa đảo. Rốt cuộc thông tin cá nhân của chúng tôi bị rò rỉ từ đâu? Nếu không bảo đảm được an toàn thông tin, thì mục đích ban đầu của việc xác thực danh tính chẳng phải đã đi ngược lại hay sao?”

Cư dân mạng này tiếp tục đưa ra đòn chí mạng: “Chúng tôi chỉ muốn biết những số ảo này đăng ký ra sao? Tại sao kẻ lừa đảo biết rõ từng chi tiết về chúng tôi? Điều phi lý hơn nữa, thẻ ngân hàng của người bình thường để ‘phòng chống lừa đảo’ lại bị giới hạn hạn mức cứng nhắc, mua một ít thực phẩm cũng bị hạn chế, gây khó cho công dân tuân thủ pháp luật; nhưng kẻ lừa đảo một khi thành công lại có thể chuyển cả trăm triệu ngay lập tức! Tại sao lại như vậy? Chúng tôi cần một lời giải thích hợp lý!”

Đây là một chuỗi câu hỏi được xem là “khó trả lời nhất toàn cầu”. Với chuỗi câu hỏi này, cư dân mạng gợi ý nên xem trong cuốn sổ mà Chủ tịch Tập Cận Bình mang theo bên mình, xem có câu trả lời dự kiến nào không. Nếu trong cuốn sổ đầy những dòng “vừa phải thế này, vừa phải thế kia, còn phải thêm thế nọ” không có, thì những người viết sẵn câu trả lời cho Chủ tịch nên đứng ra giải thích cho 1,4 tỷ người Trung Quốc.

Mục đích ban đầu chỉ là giám sát, không phải bảo vệ

Cư dân mạng từng ngây thơ nghĩ rằng mục đích xác thực danh tính là để bảo vệ an toàn thông tin của người dân. Nếu người viết câu trả lời trong cuốn sổ dám nói thật, họ sẽ tiết lộ: xác thực danh tính không bao giờ nhằm chống kẻ lừa đảo, mà là chống lại chính người dân.

Trong logic cai trị của Đảng Cộng sản Trung Quốc, “kẻ thù thật sự” không phải là tội phạm lừa đảo lấy hết tài sản của dân, mà là những người dám lên tiếng trong nhóm khiếu kiện, dám vượt tường lửa tìm sự thật, hoặc nạn nhân mua vé tàu cao tốc chuẩn bị đi Bắc Kinh để kiện.

Máy bay, tàu cao tốc, SIM điện thoại đều phải xác thực danh tính, tạo ra một mạng “xiềng xích điện tử” không chỗ nào bỏ sót. Một khi bạn nói điều Đảng không muốn nghe, WeChat của bạn bị khóa ngay, vé tàu bị khóa, bạn đi lại gặp khó khăn.

Tại sao kẻ lừa đảo lại dùng được số ảo? Vì 3 nhà mạng lớn đều là doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc. Các đầu số ảo được nhà mạng bán sỉ hàng loạt cho các “đại lý” để kiếm lời.

Các nhà mạng vừa thu phí kênh từ kẻ lừa đảo, vừa thu phí hiển thị cuộc gọi và gói chống quấy rối từ người dân. Họ có đi truy kẻ lừa đảo thật sự không? Truy thì lợi nhuận doanh nghiệp nhà nước lấy đâu ra?

Ai rò rỉ thông tin? Nội gián lớn nhất chính là nhà nước

Người dùng mạng hỏi, tại sao kẻ lừa đảo lại biết tường tận thông tin của chúng tôi?

Ở Trung Quốc, ai kiểm soát dữ liệu đầy đủ nhất của 1,4 tỷ người? Là hệ thống hộ khẩu công an, hệ thống tín dụng ngân hàng, mã sức khỏe thời kỳ phòng chống dịch, hồ sơ bệnh án các bệnh viện nhà nước. Hacker bình thường không thể lấy được cơ sở dữ liệu đầy đủ và chính xác như vậy.

Những kẻ biến dữ liệu cá nhân thành hàng hóa để bán trên mạng ngầm chính là các “nội gián” trong bộ máy nhà nước, công an tham nhũng, và các công ty dữ liệu có nền tảng chính quyền. Bộ máy nhà nước phơi bày, dân thường trước kẻ lừa đảo chỉ còn trong suốt.

Hạn mức ngân hàng: bảo vệ dân hay tiếp tay rửa tiền?

Người dùng mạng hỏi tiếp: tại sao người dân bình thường chuyển vài nghìn đồng đã bị giới hạn, còn kẻ lừa đảo lại chuyển hàng trăm triệu ra nước ngoài trong chớp mắt?

Nếu câu trả lời trong cuốn sổ, chắc chắn là 4 chữ: “Phòng chống rút tiền ồ ạt”.

Những năm gần đây, kinh tế Trung Quốc suy sụp, nợ xấu ngân hàng chồng chất, ngân hàng địa phương liên tục vỡ. Hạn mức “chống lừa đảo” chỉ là vỏ bọc, để ngân hàng giữ tiền của người dân.

Còn tiền của kẻ lừa đảo chuyển đi nhanh chóng, vì mạng rửa tiền của họ thường trùng với kênh rửa tiền cho quan chức Trung Quốc đưa tài sản ra nước ngoài. Kẻ lừa đảo vẫn ngang nhiên hoành hành là vì tập đoàn lừa đảo lớn nhất đang ở Trung Nam Hải.

Nhóm lừa đảo lớn nhất ngay tại Trung Nam Hải

Câu hỏi gây chấn động linh hồn này trở thành “vấn đề khó trả lời nhất toàn cầu” vì dùng lý lẽ hiển nhiên, bóc trần mánh lừa đảo và chế độ thực danh.

Trong cuốn sổ của Chủ tịch Tập Cận Bình không có câu trả lời, người viết câu trả lời cũng không dám trả lời. Vì câu trả lời thật sự: ở một quốc gia mà mua dao cũng phải xác thực danh tính, kẻ lừa đảo tồn tại là bởi nhóm lừa đảo lớn nhất ngồi ngay tại Trung Nam Hải. Họ dùng xác thực danh tính để trói bạn trên “bàn thớt”, bán thông tin cá nhân cho kẻ lừa đảo, rồi dưới danh nghĩa “chống lừa đảo” khóa thẻ ngân hàng của bạn.

Trước chế độ này, chúng ta không cần hỏi thêm “giải thích hợp lý” nào, vì sự tồn tại của nó tự nó đã là điều bất hợp lý lớn nhất đối với 1,4 tỷ người Trung Quốc.

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố sẽ áp mức thuế nhập khẩu lên tới 50% đối với bất kỳ quốc gia nào cung cấp vũ khí quân sự cho Iran, làm gia tăng căng thẳng thương mại và địa chính trị toàn cầu. Nhiều hãng truyền thông quốc tế cho rằng động thái này có thể chủ yếu nhằm vào Trung Quốc và Nga — những quốc gia có quan hệ hợp tác quân sự hoặc công nghệ với Iran.

Theo hãng tin Reuters, ngày 8/4, ông Trump viết trên nền tảng Truth Social:

“Bất kỳ quốc gia nào cung cấp vũ khí quân sự cho Iran, toàn bộ hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ sẽ lập tức bị áp thuế bổ sung 50%, không có bất kỳ ngoại lệ hay miễn trừ nào”.

Chính sách này được đưa ra vào thời điểm đặc biệt nhạy cảm, chỉ vài giờ sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn tạm thời kéo dài 2 tuần.

Nhiều phân tích truyền thông cho rằng dù ông Trump không nêu đích danh quốc gia nào, chính sách này rõ ràng nhằm vào Trung Quốc và Nga.

Trang tài chính Mỹ MarketWatch nhận định Trung Quốc — bị cáo buộc cung cấp máy bay không người lái, tên lửa và các linh kiện quan trọng cho Iran — là một trong những đối tượng có khả năng chịu ảnh hưởng lớn nhất.

Tờ New York Post cho rằng động thái này cấu thành “áp lực kép về kinh tế và ngoại giao”, nhắm vào cả Trung Quốc và Nga.

Phân tích của Reuters cũng chỉ ra Trung Quốc đóng vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng quân sự của Iran, có thể trở thành mục tiêu chính. Mỹ cho rằng hỗ trợ công nghệ của Trung Quốc đối với Iran có thể bao gồm hệ thống UAV, linh kiện tên lửa và thiết bị sản xuất chip.

Báo cáo cho biết Trung Quốc hiện vẫn là một trong những nguồn nhập khẩu lớn nhất của Mỹ, bao gồm các mặt hàng điện tử, quần áo, đồ gia dụng… Nếu mức thuế 50% được áp dụng, có thể làm leo thang căng thẳng thương mại Mỹ–Trung, gây tác động tới chuỗi cung ứng toàn cầu và thúc đẩy doanh nghiệp chuyển sang các thị trường thay thế như Việt Nam, Đài Loan.

Các chuyên gia phân tích cho rằng, nếu kết hợp với hệ thống thuế hiện có, chính sách này có thể khiến một số hàng hóa Trung Quốc phải đối mặt với “mức thuế chồng lũy tiến rất cao”.

Trước đó, Tòa án Tối cao Mỹ đã hạn chế quyền của tổng thống trong việc áp thuế diện rộng theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Do đó, Nhà Trắng có thể chuyển sang sử dụng các cơ chế thay thế như “Điều khoản 301” để triển khai chính sách.

Cảnh báo thuế quan này được đưa ra trong bối cảnh Trung Đông đang căng thẳng cao độ. Mỹ và Iran vừa đạt thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, trong khi Iran bị cáo buộc tiếp tục nhận hỗ trợ công nghệ quân sự từ bên ngoài. Mỹ cho biết sẽ tiếp tục giám sát “mạng lưới chuỗi cung ứng vũ khí”.

Ngoài ra, chính quyền Trump trước đây đã nhiều lần sử dụng công cụ thuế quan và trừng phạt để gây sức ép lên Iran, đồng thời mở rộng sang các quốc gia thứ ba.

Nga cũng cung cấp thiết bị quân sự cho Iran, tuy nhiên mức độ ảnh hưởng từ thuế quan Mỹ đối với Moskva được đánh giá thấp hơn. Năm 2025, tổng giá trị hàng hóa Mỹ nhập khẩu từ Nga là 3,8 tỷ USD, trong khi con số từ Trung Quốc lên tới 308 tỷ USD.

Chiến tranh thương mại Mỹ–Trung đã ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động thương mại song phương, khi nhập khẩu từ Trung Quốc của Mỹ giảm 28% trong năm ngoái. Trong khi đó, Việt Nam và Đài Loan trở thành những bên hưởng lợi, khi doanh nghiệp chuyển hướng sang các nền kinh tế có mức thuế thấp hơn để nhập khẩu hàng hóa cần thiết.

Dự kiến, ông Trump sẽ thăm Bắc Kinh vào tháng tới và có cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Vấn đề thương mại được dự báo sẽ là nội dung trọng tâm trong chương trình nghị sự.

Rạng sáng ngày 5/4 (giờ miền Đông nước Mỹ), Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố, thành viên thứ hai của phi hành đoàn chiếc F-15E bị mất liên lạc trước đó trên lãnh thổ Iran đã được giải cứu thành công.

Theo truyền thông Mỹ, để cứu thành viên thứ hai này, quân đội Mỹ đã triển khai hơn 100 lính đặc nhiệm và điều động 155 máy bay. Điều thu hút sự chú ý lớn của dư luận không chỉ là quy mô của chiến dịch, mà còn là một nguyên tắc lâu dài mà quân đội Mỹ luôn kiên trì: “Không bỏ lại một ai”.

Logic quân đội đằng sau nguyên tắc “không bỏ lại một ai”

Ông Hoàng Hà, chuyên gia về các vấn đề Trung Quốc, kiêm người dẫn chương trình “Bình luận Hoành Hà”, trong cuộc phỏng vấn với Đài Truyền hình Tân Đường Nhân (NTD) ngày 7/4 cho biết, tinh thần “không bỏ lại bất kỳ ai” là một trong những nguyên nhân cốt lõi khiến quân đội Mỹ trở nên hùng mạnh.

Ông cho rằng Mỹ không phải là quốc gia áp dụng chế độ nghĩa vụ quân sự bắt buộc, phần lớn binh sĩ là tình nguyện nhập ngũ. Trong bối cảnh đó, nếu nhà nước muốn binh sĩ sẵn sàng mạo hiểm tính mạng để hoàn thành nhiệm vụ, thì phải khiến họ tin rằng bất kể họ ở đâu, chỉ cần còn một tia hy vọng, quốc gia chắc chắn sẽ đến cứu.

Theo ông, cam kết này không chỉ là vấn đề tình cảm, mà còn là nguồn gốc quan trọng tạo nên sự gắn kết và sức chiến đấu của quân đội. Binh sĩ sẵn sàng hy sinh vì đất nước không chỉ vì mệnh lệnh, mà còn vì tin rằng quốc gia sẽ là hậu thuẫn của mình. Vì vậy, điều mà quân đội Mỹ duy trì không chỉ là kỷ luật nghiêm minh, mà còn là niềm tin sâu sắc của binh sĩ đối với quốc gia và quân đội.

Ông Hoành Hà cũng nêu ví dụ, trong Thế chiến II, nhiều phi công Mỹ từng thực hiện nhiệm vụ tại Trung Quốc và khu vực tuyến bay qua dãy Himalaya, không ít người đã rơi máy bay và nằm lại nơi đất khách. Sau khi Trung Quốc cải cách mở cửa, phía Mỹ vẫn tiếp tục tìm kiếm hài cốt của những phi công mất tích, sẵn sàng chi nhiều nhân lực và tài chính để vào vùng núi đưa họ trở về. Thái độ “sống phải thấy người, chết phải thấy xác” đối với quân nhân chính là biểu hiện quan trọng của truyền thống tinh thần quân đội Mỹ.

Lãnh đạo và sĩ khí là chìa khóa sức mạnh quân đội

Ông Hoành Hà cho rằng sức mạnh của quân đội Mỹ không chỉ thể hiện ở trang bị và năng lực tác chiến, mà còn nằm ở hệ giá trị phía sau. Máy bay bị bắn hạ có thể chế tạo lại, trang bị bị mất có thể bổ sung, nhưng nếu niềm tin tích lũy qua nhiều năm của một quân đội bị sụp đổ, thì không thể khôi phục trong thời gian ngắn.

Ý nghĩa của chiến dịch giải cứu lần này cho thấy lại rằng ưu thế của quân đội Mỹ không chỉ nằm ở “phần cứng”, mà còn ở tinh thần, truyền thống và thể chế.

Ông nói thêm rằng, nếu việc tái xây dựng một quân đội là quá trình nhiều tầng, thì sức mạnh vật chất không thể thay đổi chóng vánh trong một năm. Điều có thể thay đổi nhanh chóng thực ra là 2 yếu tố: Năng lực lãnh đạo và sĩ khí.

Ông cho rằng thành công của chiến dịch lần này đã phản ánh của hai yếu tố đó. Từ sự đoàn kết toàn quân đến việc lãnh đạo cấp cao dám chấp nhận rủi ro và đưa ra quyết định khó khăn trong thời điểm then chốt, tất cả đều cho thấy sự phục hồi về tinh thần và chỉ huy của quân đội Mỹ.

Ông cũng chỉ ra rằng bản thân quyết định cứu hộ này mang theo rủi ro rất lớn. Không ai biết liệu cuối cùng có thành công hay không; nếu thất bại, không chỉ tổn thất lớn hơn mà còn phải đối mặt với chỉ trích mạnh mẽ. Nhưng trong hoàn cảnh đó, Mỹ vẫn sẵn sàng trả giá lớn để cứu một người mất liên lạc, điều này thể hiện sự tôn trọng đối với sinh mạng, cũng như trách nhiệm của người lãnh đạo.

“Nhìn từ góc độ này, điều khiến chiến dịch này gây chấn động không chỉ là vì nó thành công, mà còn vì nó hội tụ nhiều yếu tố: Niềm tin sinh tồn, niềm tin tôn giáo, cam kết của quốc gia như một hậu thuẫn, và sự tôn trọng đối với sinh mạng. Chính nhờ sự kết hợp của những yếu tố này mà ‘phép màu’ mới có thể xảy ra,” ông nói.

Chuyên gia: Đảng cộng sản Trung Quốc “lấy bụng tiểu nhân đo lòng quân tử”

Ở chiều ngược lại, phản ứng của dư luận tại Trung Quốc Đại Lục đối với sự kiện này lại hoàn toàn khác. Mặc dù ông Trump đã công khai tuyên bố quân đội Mỹ đã tìm thấy và giải cứu thành công binh sĩ mất tích, truyền thông nhà nước Trung Quốc vẫn dẫn lại nguồn tin từ Iran cho rằng nhiệm vụ này đã “thất bại”, thậm chí cáo buộc Mỹ định “đánh bom giết phi công”, gây ra nhiều nghi vấn trên mạng.

Trước điều này, ông Thẩm Minh Thất, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Đài Loan, cho rằng đây là ví dụ điển hình của việc “lấy bụng tiểu nhân đo lòng quân tử”. Khi một chế độ từ lâu nhìn nhận sinh mạng bằng lăng kính lạnh lùng và thực dụng, họ dễ dùng cùng logic đó để suy đoán người khác.

Ông chỉ ra rằng từ lâu Đảng cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đã kỳ vọng Mỹ thất bại trong các cuộc chiến ở nước ngoài, dù là sa lầy trong chiến tranh kéo dài, lặp lại kịch bản chiến tranh Việt Nam, hay rút quân như ở Afghanistan và Iraq. Những cách diễn giải này đều phù hợp với kỳ vọng của họ. Vì vậy, khi xuất hiện kết quả trái ngược, dư luận có xu hướng bóp méo để giải thích lại sự kiện.

Ông Thẩm cho rằng điều khó hiểu nhất đối với ĐCSTQ chính là việc Mỹ sẵn sàng trả giá lớn như vậy chỉ để cứu một thành viên phi hành đoàn nhảy dù sống sót. Trong văn hóa chính trị và giáo dục quân sự của Trung Quốc, binh sĩ thường bị coi là nguồn lực có thể tiêu hao, là công cụ để hoàn thành nhiệm vụ, chứ không phải là cá nhân cần được bảo vệ tối đa.

Ông lấy ví dụ về trận chiến hồ Trường Tân trong Chiến tranh Triều Tiên, nơi binh sĩ Trung Quốc trong điều kiện thiếu trang bị, thiếu tiếp tế, thiếu áo ấm vẫn bị yêu cầu dùng sinh mạng để bù đắp thiếu hụt hỏa lực, chấp nhận thương vong lớn để đạt mục tiêu chiến thuật. Cách tác chiến này về bản chất không đặt sinh mạng binh sĩ lên hàng đầu.

Trái lại, logic tác chiến của quân đội Mỹ là cố gắng dùng hỏa lực và công nghệ để giảm rủi ro trước, sau đó mới tiến quân, nhằm giảm thiểu thương vong. Đây không chỉ là khác biệt chiến thuật, mà còn là sự khác biệt căn bản về văn hóa quân sự và quan niệm về sinh mạng.

Vì vậy, ông cho rằng những luận điệu bôi nhọ như vậy có thể có đất sống nhất định trong nội địa Trung Quốc, nhưng cuối cùng khó có thể chống lại sự thật. Khi ngày càng nhiều chi tiết được công bố, người ta sẽ thấy rằng điều khiến chiến dịch giải cứu này gây chấn động không chỉ vì thành công, mà còn vì nó cho thấy một quốc gia sẵn sàng làm đến mức nào để bảo vệ người của mình.

Đáng chú ý, trên nền tảng X, một người Iran sau khi thấy quân đội Mỹ giải cứu thành công đã viết chính quyền Cộng hòa Hồi giáo hiện nay không hề quan tâm đến sinh mạng con người. Đây là sự khác biệt tàn khốc nhất: Một bên sẵn sàng mạo hiểm lớn để cứu công dân của mình, bên kia lại sẵn sàng hy sinh chính công dân để duy trì quyền lực. Khi chứng kiến đồng thời hai thực tế này, cú sốc trong lòng người này vô cùng lớn.

ST.